Anlaşmalı boşanma
Eşlerin boşanmanın kendisinde ve sonuçlarında anlaştığı hâllerde
izlenen yoldur. Hâkim tarafları bizzat dinler ve iradelerinin serbest
olduğuna kanaat getirirse karar verir.
Burada belirleyici olan protokol metnidir: velayet, çocukla görüşme
günleri, nafaka tutarları, mal paylaşımı ve ziynet eşyası net yazılmalıdır.
Protokolde bırakılan boşluklar, boşanmadan sonra yeni bir dava olarak geri
döner.
Çekişmeli boşanma
Eşlerin anlaşamadığı hâllerde açılır. Uygulamada en sık kullanılan
gerekçe, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır; bunun yanında kanunda
sayılan özel sebepler de bulunur.
Kimin ne kadar kusurlu olduğunun tespiti yalnızca boşanma kararını
değil, tazminat ve nafaka taleplerini de doğrudan etkiler.
Velayet ve kişisel ilişki
Velayet, çocuğun hangi ebeveynin yanında kalacağı ve onunla ilgili
kararları kimin vereceğidir. Kişisel ilişki ise çocuğun diğer ebeveyniyle
hangi gün ve saatlerde görüşeceğini düzenler.
Velayette tek ölçüt çocuğun yararıdır; anne babanın birbirine karşı
kusuru ikinci plandadır. Mahkeme uzman görüşü alır ve idrak çağındaki
çocuğu dinler. Koşullar sonradan değişirse yeniden düzenlenmesi
istenebilir.
Nafaka
Dört ayrı türü vardır ve birbirine karıştırılır: dava sürerken geçici
olarak bağlanan tedbir nafakası; velayeti almayan ebeveynin
çocuğun giderlerine katkısı olan iştirak nafakası; boşanma
nedeniyle yoksulluğa düşecek eşe bağlanan yoksulluk nafakası; ve
eş dışındaki yakınlara yönelik yardım nafakası.
Miktar tarafların ekonomik durumuna göre belirlenir; şartlar değişirse
artırılması, azaltılması veya kaldırılması istenebilir.
Mal rejiminin tasfiyesi
Evlilik içinde edinilen malların paylaşılmasıdır. Boşanma davasından
ayrı bir davadır ve genellikle boşanma kesinleştikten sonra görülür.
Kural olarak evlilik süresince edinilen malların değeri paylaşılır;
miras veya bağış yoluyla gelenler ise paylaşıma girmez. En çok tartışılan
konular taşınmazın alımında kimin ne kadar katkı yaptığı, kredi
ödemelerinin kaynağı ve düğünde takılan takıların akıbetidir.
Koruyucu ve önleyici tedbirler
Şiddet veya şiddet tehlikesi bulunan hâllerde alınabilecek kararlardır:
uzaklaştırma, iletişim kurulmasının engellenmesi, barınma sağlanması.
Talep mahkemeye ya da mülki amire yapılabileceği gibi kolluğa başvuruyla
da başlatılabilir. Acil durumlarda öncelik hukuki değerlendirme değil,
güvenliğin sağlanmasıdır.
Bu dosyalarda sonucu ne belirliyor?
Delilin nasıl elde edildiği. Kusurun ortaya konması bu
dosyaların merkezindedir; ancak her delil kullanılamaz. Hukuka aykırı yolla
elde edilen ses ve görüntü kayıtları dosyaya fayda yerine zarar verebilir,
hatta ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Neyin kullanılabileceği baştan
konuşulmalıdır.
Kararın uygulanabilir olması. Özellikle çocukla ilgili
kararlarda, kâğıt üzerinde iyi görünen bir düzenleme hayatta
işlemeyebilir. Tarafların yaşadığı şehirler, çocuğun okul düzeni ve yaşı
gözetilmeden yazılan kişisel ilişki kararları, sonradan icra takibine ve
yeni davalara yol açar.
Kayıtlar. Mal paylaşımında sonucu belirleyen şey
anlatılanlar değil, tapu işlem tarihleri ve banka hareketleridir. Bu
nedenle mal rejimi dosyaları, boşanmanın kendisinden daha teknik bir
çalışma gerektirir.
İmzalamadan önce
Protokol, feragat ve ibra metinleri kalıcı sonuç doğurur. "Bir an önce
bitsin" diye aceleyle imzalanan bir protokol, çoğu zaman en pahalı
seçenektir. Önünüze bir taslak konduysa, imzalamadan önce gözden
geçirilmesinde yarar vardır.
Görüşmeye gelirken
Nüfus kayıt örneği, varsa protokol taslağı, tapu ve banka kayıtları, gelir
belgeleri ve elinize ulaşan tebligatlar değerlendirmeyi hızlandırır.
Nafakaya ilişkin kurallar şu dönemde değişim sürecindedir; bu nedenle
durumunuzun güncel duruma göre ayrıca değerlendirilmesi gerekir.