Soruşturma aşamasında müdafilik
Savcılık dosya üzerinde çalışırken
Soruşturma, henüz dava açılmamış olan aşamadır: savcılık suç şüphesini
araştırır, ifadeler alınır, gerekirse gözaltı ve arama kararları verilir.
Bu aşamada avukat dosyayı inceler, ifade sırasında yanınızda bulunur,
gözaltı ve tutuklama kararlarına itiraz eder, lehinize olan delillerin
toplanmasını ister. Bu aşamada alınan kararların sonradan geri alınması
zordur.
Kovuşturma ve duruşma takibi
Dava açıldıktan sonra
Savcılığın iddianamesi kabul edilince dosya mahkemeye geçer ve
duruşmalar başlar.
Bu aşamada savunmanın kurgulanması, delillerin tartışılması, tanıklara
soru yöneltilmesi ve bilirkişi raporlarına itiraz edilmesi yürütülür.
Katılan vekilliği
Suçtan zarar gören taraf
Suçtan zarar gören kişi, davaya "katılan" sıfatıyla dahil olabilir.
Böylece delil sunma, tanık dinletme ve karara itiraz etme imkânı elde eder.
Katılma talebinde bulunulmaması, sonradan karara itiraz hakkını
sınırlar. Ayrıca ceza dosyasında toplanan deliller, açılacak tazminat
davasının da temelini oluşturur.
Uzlaştırma
Kanunda sayılan belirli suçlarda, taraflar arasında anlaşma sağlanması
hâlinde dosyanın kapanmasına imkân veren bir yoldur.
Teklifi kabul veya ret kararı, sonuçları anlaşılmadan verilmemelidir:
kabul etmek dosyayı bitirebilirken, koşulları yerine getirilmeyen bir
uzlaşma yeni sorunlar doğurur.
İstinaf ve temyiz
Karara itiraz yolları
Mahkemenin verdiği karar beğenilmediğinde başvurulan üst inceleme
yollarıdır. Her karar türü için başvurulabilecek yol ve süresi farklıdır.
Kararın son sayfasındaki "kanun yolu" açıklaması dikkatle okunmalıdır;
orada hangi yola, ne kadar süre içinde başvurulacağı yazar.
İnfaz aşaması
Ceza kesinleştikten sonraki döneme ilişkin başvurular ve itirazlar.
Bu alandaki kurallar sık değiştiği için, güncel durumun dosya bazında
değerlendirilmesi gerekir.
İfadeye çağrıldıysanız haklarınızı bilin
Şüpheli veya sanık sıfatıyla ifade verirken şu haklara sahipsiniz:
susma hakkı — ifade vermeyebilirsiniz ve susmanız
aleyhinize delil sayılamaz; avukat bulundurma hakkı —
maddi imkânınız yoksa talebiniz üzerine barodan ücretsiz müdafi
görevlendirilir; suçlamayı öğrenme hakkı; lehinize olan
delillerin toplanmasını isteme hakkı; yakınlarınıza haber verilmesini
isteme hakkı.
Bu haklar yalnızca kullanıldığında işe yarar. Uygulamada en sık karşılaşılan
ve en pahalı hata, ifade tutanağını okumadan imzalamaktır. Tutanakta yazan
her cümle, dosyanın sonuna kadar sizinle birlikte gelir.
Kolluk veya savcılıktan çağrı aldığınızda, ifade vermeden önce bir avukatla
görüşmek sonradan telafisi güç sorunları önler. Çağrıya gitmemek ise
durumu ağırlaştırır.
Kararla birlikte gündeme gelen imkânlar
Yargılamanın sonunda, verilen cezanın infaz edilmemesine veya başka bir
yaptırıma çevrilmesine imkân veren kurumlar gündeme gelebilir. Bunların
koşulları ve sonuçları birbirinden farklıdır; birinin uygulanması başka
bir hakkın kaybı anlamına gelebilir. Bu alandaki düzenlemeler son yıllarda
birden çok kez değiştiğinden, dosyanızın güncel duruma göre ayrıca
değerlendirilmesi gerekir.
Süre konusunda uyarı
Karara itiraz süreleri kısadır ve kaçırıldığında karar kesinleşir; sonradan
"haklıydım" demek sonucu değiştirmez. Sürenin ne zaman başladığı, kararın
duruşmada yüzünüze karşı mı verildiğine yoksa size tebliğ mi edildiğine
göre değişir. Elinizdeki karar ve tebligat zarfı görülmeden süre hesabı
yapılamaz.