Trafik kazası tazminatı
Yaralanmalı kazalarda istenebilecek kalemler, çoğu kişinin
düşündüğünden geniştir: tedavi ve yol giderleri, iyileşene kadar
çalışamadığınız için uğradığınız gelir kaybı, kalıcı bir sakatlık
kaldıysa ömür boyu sürecek kazanç kaybı, bakıma muhtaç hâle gelindiyse
bakıcı gideri ve manevi tazminat.
Hesabın temelini iki şey oluşturur: sakatlık oranı ve kazada kimin ne
kadar kusurlu olduğu.
Destekten yoksun kalma
Ölümlü olaylarda, hayatını kaybeden kişinin desteğinden yoksun kalan
yakınlarının talebidir. Buradaki ölçüt mirasçı olmak değil, fiilen destek
görmektir; düzenli olarak desteklenen kişi mirasçı olmasa da talepte
bulunabilir.
Hesapta ölenin geliri, yaşı ve destek verdiği kişilerin durumu birlikte
değerlendirilir.
İş kazası ve meslek hastalığı
İşverenin, çalışanın sağlığını korumak için gerekli önlemleri alma
yükümlülüğü vardır. Bu yükümlülük yerine getirilmediğinde işçi, ölüm
hâlinde ise yakınları tazminat isteyebilir.
Dosyanın seyrini müfettiş raporu, iş güvenliği kayıtları, verilen
eğitimler ve koruyucu ekipman tutanakları belirler.
Araç değer kaybı
Kaza yapan araç onarılsa bile, kaydında hasar göründüğü için ikinci elde
eskisinden düşük fiyata satılır. Aradaki bu fark, kusurlu tarafın
sigortasından istenebilir.
Tamir masrafından ayrı bir kalemdir; aracın tamir edilmiş olması bu
hakkı ortadan kaldırmaz.
Sigorta uyuşmazlıkları
Sigorta şirketine başvurulması, gelen teklifin gerçek zararla
karşılaştırılması ve sonuç alınamazsa uyuşmazlığın yargıya taşınması.
Bu aşamada mahkeme dışında bir tahkim yolu da bulunur; hangisinin daha
uygun olduğu talebin tutarına ve karşı tarafa göre değişir.
Sözleşmeden doğan zararlar
Karşı tarafın sözünü hiç ya da gereği gibi yerine getirmemesinden doğan
zararlar: işin geç teslim edilmesi, ayıplı mal veya hizmet, kararlaştırılan
cezai şartın ödenmemesi.
Bu dosyalarda ihtarnameler, teslim tutanakları ve yazışmalar belirleyici
olur.
Bu dosyalarda sonucu ne belirliyor?
Hesap. Tazminat miktarı, sanıldığı gibi hâkimin takdiriyle
değil, büyük ölçüde hesapla belirlenir. Sakatlık oranı, kusur dağılımı,
gelir durumu ve olayın tarihi bir araya getirilerek uzman raporları
üzerinden hesaplanır. Bu raporlardaki hatalar sonucu ciddi biçimde
değiştirir; dosyanın en kritik aşaması, sunulan hesabın denetlenmesidir.
Kime ve hangi yoldan başvurulduğu. Karşı tarafın sigorta
şirketi mi yoksa aracı kullanan kişi mi olduğu, davanın hangi mahkemede
görüleceğini ve dava açmadan önce hangi adımların atılması gerektiğini
değiştirir. Aynı kaza için iki farklı tarafa başvurulacaksa, süreç baştan
planlanmalıdır; yanlış yoldan başlatılan dosya esasına girilmeden
reddedilebilir.
Zamanlama. Tazminat talepleri belirli bir süre geçtikten
sonra ileri sürülemez hâle gelir. Bu sürenin ne zaman başladığı her zaman
kaza günü değildir; özellikle sakatlığın sonradan kesinleştiği dosyalarda
farklı değerlendirilir.
İmzalamadan önce
Sigorta şirketinin ilk teklifi çoğu zaman hesaplanabilecek tutarın
altındadır. Önünüze konan ibraname, sulh veya feragat belgesini
imzaladıktan sonra geri dönmek çok güçtür — bu belgeler "bu konuda başka
hiçbir talebim yok" anlamına gelir. İmzalamadan önce teklifin gerçek
zararla karşılaştırılmasında yarar vardır.
Görüşmeye gelirken
Kaza tespit tutanağı, hastane ve tedavi belgeleri, varsa sağlık kurulu ve
bilirkişi raporları, sigorta şirketiyle yapılan yazışmalar, SGK kayıtları
ve elinize ulaşan tebligatlar değerlendirmeyi hızlandırır. Olayın tarihini
de not alarak gelmeniz yeterlidir; kalan sürenin hesabı belgeler görülerek
yapılır.